← Terug naar het ontwerp
Technisch schema · live bijhouden · Douglas

Aansluitingen buitenkeuken

Werktekening voor de installateur: combisleuf vanuit de woning naar een invoerkast op het pad achter de keuken, onderverdeler (14 eindgroepen, NEN 1010 / Bouwbesluit), geïsoleerde betonplaat, multi-split en PV op een zuid-stellage van 15° (16 panelen, 7,0 kWp). Wooldrikshoekweg 110, Enschede.

Voeding vanaf de woning

01 · Combisleuf door het gazon → invoerkast achterzijde keuken (pad)

Stroom, koud water, persleiding (afvoer) en internet gaan samen nieuw door het gras, in één sleuf vanaf de woning naar de achterzijde van de keuken (noord, op het pad). Daar een invoerkast: koppelpunt voor alle media. Geen tussenstop bij de oude kast op de locatiefoto — die mag weg of blijft liggen voor iets anders; hij ligt uit de loop van de sleuf.

De kast staat ± 40 cm vrij van het douglas (brand en deurbediening), deur naar het pad. Vanuit de kast korte doorvoeren door de noordwand: 5G naar de onderverdeler binnen, koud water naar de aftapkraan, UTP naar TV én accesspoint in de tuinkamer, persleiding langs de achterwand naar het minigemaal in het toilet.

combisleuf · 5×16 mm² voeding + 5×10 mm² PV + water + pers + UTP huis-meterkast Enexis + water + riool + data gazon invoerkast achterzijde / pad IP65 · 3-fase water · UTP · elektra 40 cm vrij van hout noordwand onderverdeler binnen, noordwand hoofd 3×40 A 14× aardlekautomaat G1 Rational 400 V G2–G12 groepen licht · WCD · airco PV omvormer 7,0 kWp PV terug via invoerkast naar huis-meter · oude kast locatiefoto niet in deze keten

Eén sleuf door het gazon · invoerkast op het pad achter de keuken · bestaande kast bij de berken vervalt als koppelpunt.

Grondkabel · 105,1 m · 3×400 V
  • Keuze: YMvKas 5×16 mm² Cu (L1 L2 L3 N PE) in mantelbuis Ø 63 mm, diepte 0,60–0,80 m. Beveiligd in de huis-meterkast met 3P+N C40. Dat is de voedingskabel van de keuken.
  • Waarom niet 10 mm²: thermisch kan 5×10 in de grond achter 40 A, maar het spanningsverlies op 105 m is ± 3,1 % — de NEN-grens voor verlichting is 3 % vanaf de meter, en dan moet de kast er nog bij. 16 mm² blijft ± 1,9 % bij 40 A.
  • Waarom niet 25 mm²: alleen nodig als je later 3×63 A wilt (sauna, extra kracht). Nu overkill; 16 mm² heeft Iz in mantel ± 66 A, dus C40 is ruim selectief.
  • PV apart: 7,0 kWp 3-fase-omvormer ≈ 10 A. Tweede kabel YMvKas 5×10 mm² in eigen mantel Ø 50 mm, terug naar de huis-meter (niet door de keukengroepen). Geen 1-fase-omvormer op deze lengte — dan zou je 16 mm² nodig hebben voor alleen de PV.
  • Sleuf: zelfde combisleuf als water, persleiding en UTP, maar elk medium in een eigen mantel (kracht geel, PV geel, water blauw, pers bruin, data groen). Onderlinge afstand ± 10 cm, zandbed, markeringslint 30 cm boven de kabels.

ΔU 3-fase ≈ √3 × I × (R cos φ) × L · cos φ 0,9 · lengte 105,1 m zoals de persleiding. Installateur meet de werkelijke lus.

Waarom achterzijde, niet de oude kast
  • Alles is nieuw: stroom, water, afvoer en internet worden toch door het gras getrokken. Een hop via de oude kast is een omweg en een extra koppeling in het gazon.
  • Invoerkast noord / pad: daar komt de sleuf aan, daar gaan de doorvoeren naar binnen, bereikbaar zonder de keuken in te moeten. 40 cm vrij van douglas.
  • Kabel huis → invoerkast: YMvKas 5×16 mm² Cu in mantel Ø 63, 105,1 m, 3P+N C40 in de huis-meterkast. PV-AC apart: 5×10 mm² in mantel Ø 50. Daarnaast water, persleiding 32–40 mm, UTP — elk in eigen mantel.
  • Invoerkast → binnen: korte 5G naar de onderverdeler (noordwand); koud water + aftapkraan; UTP naar TV en accesspoint in de tuinkamer; persleiding naar het minigemaal (toilet).
  • Oude kast (foto links): niet meer het werkpunt. Verwijderen of laten zitten voor tuinverlichting — geen voeding voor de buitenkeuken.

Invoerkast op het pad

01b · Polyester IP65 · lastscheiders, geen groepen · water apart

Dit is geen groepenkast. Groepen, aardlekautomaten, hoofdschakelaar 40 A en SPD type 2 zitten in de onderverdeler binnen (droog, IP40). Buiten alleen scheiden, klemmen en aarden — NEN 1010: aardlek hoort niet in een vochtige buitenbehuizing (condens, vorst, 14 eindgroepen).

Wat erin zit — en wat niet
  • Niet: geen G1–G12, geen R1/R2, geen aardlek 30 mA, geen C16/B16. Die staan binnen.
  • Wel elektra: lastscheider voeding 4P 63 A (isolatie, niet de beveiliging — die is C40 in de huis-meterkast), lastscheider PV-AC 4P 25 A, klemmen 5G 16 + 5G 10, PE-rail, extra aardelektrode.
  • Wel data: patch 2× RJ45 (TV + accesspoint).
  • Water: aftapkraan in een apart ondercompartiment (kunststof schot). Geen water in het DIN-vak.
  • Persleiding: niet door deze kast; langs de noordwand naar het gemaal.
lastscheider voeding lastscheider PV PE / aardelektrode klemmen 5G water / aftap leeg
invoerkast pad · polyester IP65 · deur noord · 40 cm vrij van douglas elektra-vak · DIN + klemmen · droog LS 4P 63 A voeding 5G 16 · isolatie LS 4P 25 A PV-AC 5G 10 leeg · geen automaten geen aardlek buiten klem 5G 16 huis ↔ onderverdeler klem 5G 10 PV omvormer ↔ huis PE-rail aardelektrode UTP 2× RJ45 watervak · kunststof schot · geen DIN aftapkraan koud vorst · afschot naar hier in Ø 25 mantel uit naar S1–S6 persleiding eromheen niet door het elektra-vak kast bijv. 600 × 800 × 250 mm · voetplaat beton · K15 IP44 ernaast op R1 (voeding vanuit binnen, niet uit deze kast)

Lastscheiders zijn isolatie, geen beveiliging. Kortsluiting en overbelasting: C40 in de huis-meterkast. Lekstroom: aardlekautomaat per groep in de onderverdeler.

Meterkast / onderverdeler

02 · Onderverdeler binnen · 14 eindgroepen · NEN 1010:2020 · Bouwbesluit afd. 6.2

De Enexis-meter blijft in de woning. In de keuken hangt de onderverdeler (groepenkast) aan de noordwand, droog, ± 1,50 m boven de plaat, links van de wasbak. Buiten op het pad alleen de invoerkast met lastscheiders — geen groepen en geen aardlek in de buitenlucht. Alles hieronder is bemeten op Bouwbesluit 2012 art. 6.7–6.8 (voorziening elektriciteit volgens NEN 1010) plus NEN 1010:2020 / NEN 1010-8.

Hoeveel groepen — de telling
  • 14 eindgroepen in de onderverdeler: G1–G12 + R1 terras/pad in gebruik, R2 leeg (reserve). Plus PV, maar die zit niet in deze kast.
  • 14 aardlekautomaten 30 mA (één per eindgroep). NEN 1010:2020 heeft de oude “max. 4 groepen per aardlek” losgelaten; in plaats daarvan mag de som van lekstromen ≤ 0,3 × 30 mA = 9 mA per RCD. In een keuken met BORA, Rational, airco en vaatwasser is één RCD voor vier groepen vragen om collectieve uitval — daarom aardlekautomaat per groep.
  • Hoofdschakelaar 4P 40 A + overspanningsbeveiliging type 2 (3P+N).
  • Kast: 3 rijen × 18 modules (54 TE), bijv. Hager Vega / ABB Striebel. Ruimte over voor later.
  • Huis: 3-fase-aansluiting Enexis verplicht (Rational 400 V). Nieuwe automaat 3P+N C40 in de huis-meterkast + aparte PV-terugleverautomaat. Grondkabel 5G 16 mm² Cu (± 105 m, spanningsverlies < 3 % bij 40 A).
hoofdschakelaar overspanning type 2 G1 kracht 3-fase aardlekautomaat type A type F (omvormer) reserve / leeg
onderverdeler noordwand · 3 × 18 TE · deur IP40 binnen HS 4P 40 A hoofdschakelaar SPD T2 3P+N type 2 G1 C16 4P 30 mA · Rational leeg · kWh-teller later 6 TE G2 FBORA G3 Avaat G4 Aboiler G5 Agemaal G6 Fairco G7 Akoel G8 Ablad G9 AWCD zitje G10 Alicht G11 Atoilet G12 AVV R1 Aterras R2reserve 10 TE vrij · groei / extra WCD niet volzetten — warmte in de kast A = type A 30 mA · F = type F 30 mA (BORA-motor + airco-omvormer) · alle 230 V-groepen B16 · G1 C16 3-fase 54 TE totaal · 38 TE bezet · PE- en N-rail + extra aardelektrode bij de invoerkast (TN-S vanaf de woning)

Vooraanzicht DIN-rail · elke eindgroep een eigen aardlekautomaat · type F alleen waar een frequentie-omvormer in het toestel zit.

eendraadschema · TN-S vanaf de huis-meterkast huis-meterkast Enexis 3-fase 3P+N C40 voeding + PV-automaat 5G 16 invoerkast IP65 lastscheider 4P 63 A aardelektrode 5G 16 HS 4P 40 A + SPD type 2 onderverdeler G1 C16 4P 30 mA · Rational 5,7 kW 400 V G3 G4 G5 G7 G8 G9 G10 G11 G12 · B16 type A 30 mA vaat · boiler · gemaal · koel · blad · licht · toilet · VV G2 BORA + G6 airco · B16 type F 30 mA R1 terras/pad · R2 reserve PV AC → huis-meter faseverdeling (G1 op L1+L2+L3 meegerekend) L1 · BORA · blad · licht · terras piek ± 28 A (met Rational) L2 · vaat · airco · zitje · VV · R2 piek ± 27 A L3 · boiler · gemaal · koel · toilet piek ± 20 A hoofd 40 A per fase dekt gelijktijdig koken + stomen + vaat + airco · PV levert niet via deze groepen

PV-AC gaat in de invoerkast voorbij de onderverdeler terug naar de huis-meter — niet achter G1–G12.

Bouwbesluit en NEN 1010 — wat hier is toegepast
  • Bouwbesluit 2012 afd. 6.2 art. 6.7–6.8: een te bouwen bouwwerk heeft een elektrische voorziening volgens NEN 1010. Dit bijgebouw bij een woonfunctie valt daaronder.
  • 411.3.3: 30 mA op alle WCD’s ≤ 32 A voor leken, op verplaatsbaar materieel buiten (terras/pad R1) en op verlichting in een woonfunctie — vandaar G8, G9, G10, G11 en R1 achter 30 mA.
  • 531.3.2: aardlekautomaten per eindgroep, zodat lekstromen van BORA, airco, vaat en Rational elkaar niet optellen tot een blinde uitval van de hele keuken.
  • Type F op G2 en G6: frequentieregelaars (BORA-motor, airco-inverter) mogen een type A laten “knipperen”; type F is de NEN 1010-keuze bij niet-sinusvormige foutstroom.
  • Deel 7-701 (badruimte) geldt niet: er is geen bad of douche, alleen wc + fontein. Wél IP44 op de fontein-WCD en 30 mA. Toilet zonder raam: mechanische afzuiging ± 7 dm³/s (Bouwbesluit afd. 3.6) met naloop op G11.
  • IP: onderverdeler IP40 binnen, droog; invoerkast polyester IP65 buiten; WCD werkblad en terras IP44 (NEN-EN 60529).
  • Aarding 5.54: 5G vanuit de woning (TN-S in het bijgebouw, geen PEN doorslussen). Extra aardelektrode bij de invoerkast, vereffening op spoelbak, Rational, waterleiding en gemaaldeksel.
  • Oplevering: meting isolatie, aardlus, RCD-test, inspectierapport (NEN 3140 / NEN 1010). Geen “eigen werk” zonder vakbekwaam persoon — de tekening is het ontwerp, de installateur dimensionneert de eindkabel op de gemeten lengte.

Stopcontacten en tappunten

03 · Plattegrond gezien vanaf het gazon · tuinkamer links, toilet rechts · punten K1–K15
WCD 230 V dubbele IP44 kracht / vast schakelaar melder AP / vent. koud water afvoer
combisleuf vanuit woning NOORD · pad tuinkamer 3,50 keuken 4,50 toilet 1,20 BORA wasbak vaat Rat. koel 2 m K1 K2 U K3 K4 K5 K6 K7 K8 TV 60″ K9 U K10 K11 K12 fontein V vent. S1 S2 S3 S4 R rook H hitte AP UV koud in invoerkast pad · noord K15 gemaal AU AU BU K13 K14 ZUID · terras 6 m · gazon K13 zuid-staander keuken · K14 zuid-west tuinkamer · K15 pad/noord bij invoerkast (R1) S1 dimmer keuken · S2 pendel op staander 6,00 · S3 tuinkamer 90 cm-deur · S4 toilet + ventilator · geen WCD in het glas schaal 70 px / m · bladpunten 2× IP44 · ≥ 60 cm uit kraan-splash · hoogte ± 1,15 m UV = onderverdeler · AU = binnenunit · BU = buitenunit · AP = accesspoint · V = ventilator G11

Dubbele IP44 op het blad (K1–K4) en drie terras/pad-punten op R1 (K13–K15). G8 draagt geen buitenpunten meer. In het 3D-model (standpunt Stopcontacten) staan dezelfde dozen — leidingen blijven in de wand.

Keuken-checklist (gebruik + Bouwbesluit)
  • Geen WCD in het glas: zuid- en westgevel zijn schuifdeuren. K6, K7, K9, K11 en S2 zitten op de douglas-staander (binnenzijde); K13/K14 op de buitenzijde van dezelfde stijlen.
  • Piek op G8: waterkoker en keukenmachine niet tegelijk; K2 is prep, K4 is Rational-zijde.
  • USB-C in K2 en K10 is bijvoeding, geen enige voeding van apparatuur.
  • Toilet: geen raam → mechanische afzuiging ± 7 dm³/s met naloop, op G11 samen met licht.
  • Melders: rookmelder in de tuinkamer (verblijfsruimte). In de keuken een hittemelder — geen optische melder boven de BORA.
  • Blus: schuimblusser 6 l + branddeken bij de kookhoek (Rational / BORA).
  • Vloerput keuken: niet forceren; de plaat is getekend zonder. Alleen als optionele S7 als er nog niet gestort is.

Geïsoleerde betonvloer

04 · Sparingen vóór storten · zandbed + XPS + plaat

Onder het hele bouwvlak (9,20 × 4,00 m: tuinkamer, keuken en toilet) komt één geïsoleerde betonplaat. Alle natte punten — wasbak, vaatwasser, Rational (koud water + afvoer + UltraVent-condens), wc, fontein en het minigemaal — worden vóór het storten ingelegd. Achteraf boren door XPS en wapening is geen optie.

Zwaartepunt: de Rational staat op het blad boven de koelkast van 2,00 m. Water en afvoer gaan niet onder de koelkast door, maar in een leidingkoker in de toiletwand (noord-oosthoek van de keuken) omhoog naar de achterzijde van de combisteamer.

doorsnede plaat · zuid → noord · leidingen op hun laag zandbed, verdicht · afschot vuilwater 1,5 % naar het gemaal Ø 40/110 afvoer XPS 120 mm · randisolatie rondom · PE-folie bovenop koud in mantelbuis beton C20/25 · 140 mm · netwapening · sparingen S1–S6 + put P dekvloer 50–60 mm · vloerverwarming (G12, comfort) keuken + tuinkamer terracotta · binnen waterpas · terras 1 % afschot naar buiten

Afvoer in het zandbed (onder de XPS) · koud water in mantelbuis in de XPS · persleiding met de afvoer mee naar de noordwand · vloerverwarming pas in de dekvloer.

koud water warm (kort, boiler) vuilwater vrijverval persleiding Ø 40 sparing / put
leidingplan in de plaat · x vanaf westgevel · z vanaf noordwand · 70 px / m NOORD · pad · invoerkast · combisleuf invoerkast tuinkamer 3,50 keuken 4,50 toilet 1,20 BORA Rational koel 2 m wasbak vaat VV tuinkamer VV keuken (niet onder kasten) 1 2 3 4 5 6 P gemaal koker ZUID · terras · 1 % afschot van het gebouw af koud vuilwater pers Ø 40 (stippellijn) S4 + koker = Rational, niet onder de koelkast Maatvoering sparingen vanaf de binnenzijde westgevel (x) en noordwand (z), bouwvlak 9,20 × 4,00 m. S1 wasbak toiletzijde 5,26 / 0,38 · S2 wasbak + boiler 5,64 / 0,38 · S3 vaatwasser 6,15 / 0,38 S4 Rational koker 7,72 / 0,42 · S5 WC 8,75 / 1,10 · S6 fontein 8,90 / 2,50 P minigemaal-put 8,65 / 1,85 · 70 × 70 cm sparing, put ± 80 cm onder bovenzijde plaat, isolatiedeksel gelijk met tegel Invoer koud + persleiding noordwand x = 5,55 (ter hoogte van de invoerkast op het pad) 3D-model → standpunt Vloer / leidingen · dit blad is de storttekening, het 3D is ter controle

Alle maten in meters, hart sparing. Installateur zet uit op de bekisting vóór het storten; wapening om de mantels heen, niet erdoor.

Stortvolgorde
  • Zandbed + afschot vuilwater (1,5 % naar P). Ø 110 van de wc, Ø 40 van keuken/fontein/Rational, pers Ø 40 naar N.
  • XPS 120 mm met uitsparingen om de stijgers; mantelbuizen koud water in de XPS; randisolatie.
  • Bekisting, netwapening, sparingen S1–S6 + put P + noorddoorvoer N vastzetten. Rational-koker (PVC of rvs, 80 × 80 mm) tot 1,10 m boven de plaat in de toiletwand meenemen.
  • Storten 140 mm. Na uitharden: dekvloer met vloerverwarming (niet over de put, niet onder de U-kasten).
  • Pas daarna douglas-voetplaten en casco — hout vrij van het beton.

Water

05 · Koud vanuit de woning · warm lokaal · Rational apart

Eén koudwaterleiding vanaf de woning in de combisleuf, aankomst in de invoerkast op het pad (achterzijde). Vorstvrij: leidingen op afschot, centrale aftapkraan in of direct achter die kast. In de plaat: mantelbuizen naar S1–S6 (zie leidingplan). Warm water alleen via een elektrische close-in boiler onder de wasbak — geen lange warmwaterleiding naar het huis. De Rational krijgt eigen koud water via koker S4.

Afvoer zonder vrijverval-riool

06 · Minigemaal in de plaat + persleiding naar de woning

Er is geen riool bij het bouwwerk. Alle vuilwaterpunten lopen vrijverval in het zandbed (onder de XPS) naar een minigemaal met vermaler in een sparing in de toiletplaat (P). Van daar een persleiding Ø 40 mm onder de XPS naar de noorddoorvoer en verder in de combisleuf naar het huis. De pomp is hittebestendig vanwege vaatwasser én Rational (spoelwater tot ± 80 °C).

Multi-split airco

07 · Eén buitenunit · twee binnenunits · eigen bediening

Buitenunit op het pad / tuin links (tuinkamerzijde), uit de loop van het terras. Koelleidingen en condens in de achterwand (noord), samen met de PV-DC. Voeding G6 naar de buitenunit; binnenunits communiceren via de F-gassenleiding.

PV — 16 panelen (dak vol)

08 · 16 panelen · 7,0 kWp · zuid-stellage 15° · staat ook in het 3D-model

Twee rijen portrait op een aluminium zuid-stellage (driehoekframes: lage voet zuid, hoge poot noord, rails onder elk paneel, ballastbakken aan de noordzijde). Ware zuid, 15°, op bitumen. Acht kolommen: tuinkamer tot toilet. Panelen rusten op de rails — ze zweven niet. Geen loopstrook meer — tot de dakrand ± 35 cm (krapper dan de vuistregel; ballast zwaarder of windrapport). Onderhoud via ladder aan de toiletgevel of vanaf het pad. Omvormer + DC-scheider aan de noordgevel, toiletzijde, onder de oversteek. AC-kabel terug naar de huis-meter (Enexis), niet via de keukengroepen. DC-kabel met de airco-leidingen in de achterwand.

OnderdeelSpecificatieWaarde
Panelenzwart-op-zwart, portrait16 × ± 440 Wp
Stellagealuminium, 15° zuid, ballast noord2 rijen × 8
Opstellingdak vol, randen ± 35 cm7,0 kWp
JaaropbrengstPVGIS-SARAH2, 14 % verlies± 6.600 kWh/j
Omvormernoordgevel, toiletzijdehybride of string ± 7 kW
BeveiligingDC-scheider + overspanning in UVtype 2

3D-model → standpunt Dak / PV

Verlichting en data

09 · Philips Hue · G10 binnen · R1 buiten (Outdoor-voeding) · bridge aan AP
Bijhouden van dit schema
  • Dit is het levende installatieschema. Wijzigingen in apparatuur, groepen, leidingen of PV hier doorvoeren — niet alleen in het ontwerp of de 3D.
  • Ontwerp, 3D, planner en vergunning linken hiernaartoe. De checklist op de ontwerppagina is de samenvatting.
  • Maten en kabeldoorsneden zijn schetsmatig; de installateur dimensionneert en meldt PV bij Enexis.